مقدمه: اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder؛ ASD) با مشکلات پایدار در تعاملات اجتماعی و ارتباطی همراه است و اضطراب نیز از مشکلات هیجانی شایع در این افراد است. نمایشدرمانی با استفاده از فعالیتهای نمایشی، نقشآفرینی و تعامل گروهی میتواند فرصتهایی برای بیان هیجان و تمرین رفتارهای اجتماعی فراهم کند. بااینحال، شواهد درباره اثربخشی نمایشدرمانی گروهی مبتنی بر مفاهیم روانشناسی تحلیلی یونگ در افراد مبتلا به ASD محدود است. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی این مداخله بر اضطراب و مهارتهای اجتماعی انجام شد.
روش کار: این پژوهش نیمهتجربی با طرح پیشآزمون–پسآزمون و گروه کنترل در سال ۲۰۲۵ انجام شد. چهل نوجوان و جوان ۱۴ تا ۲۸ ساله مبتلا به ASD از یک مرکز توانبخشی تهران به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و بهصورت غیرتصادفی در دو گروه مداخله و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) قرار گرفتند. گروه مداخله در ۱۰ جلسه هفتگی ۹۰ دقیقهای نمایشدرمانی گروهی مبتنی بر مفاهیم منتخب روانشناسی تحلیلی یونگ شرکت کرد و گروه کنترل خدمات معمول توانبخشی را دریافت نمود. اضطراب و مهارتهای اجتماعی بهترتیب با پرسشنامه اضطراب بک و مقیاس ارزیابی مهارتهای اجتماعی متسون سنجیده شد. دادهها با تحلیل کوواریانس و کنترل نمرات پیشآزمون در SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند.
یافتهها: هر ۴۰ شرکتکننده مطالعه را تا پسآزمون تکمیل کردند. میانگین اضطراب در گروه مداخله از ۴۹,۲۰±۶,۴۰ به ۳۰,۱۰±۵,۳۰ کاهش یافت، درحالیکه در گروه کنترل از ۴۸,۷۰±۶,۸۰ به ۴۷,۹۰±۶,۵۰ تغییر کرد. تفاوت دو گروه پس از کنترل پیشآزمون معنیدار بود (F(۱,۳۷)=۸۶,۸۵، ۰,۰۰۱>P، ηp²=۰,۷۰). میانگین مهارتهای اجتماعی در گروه مداخله از ۵۴,۱۰±۶,۱۰ به ۶۶,۳۰±۷,۴۰ افزایش یافت، درحالیکه در گروه کنترل از ۵۳,۸۰±۶,۳۰ به ۵۴,۶۰±۶,۵۰ رسید؛ این تفاوت نیز معنیدار بود (F(۱,۳۷)=۱۹,۳۶، ۰,۰۰۱>P، ηp²=۰,۳۴). میانگینهای تعدیلشده اضطراب در گروههای مداخله و کنترل بهترتیب ۳۰,۴۲ و ۴۷,۵۸ و برای مهارتهای اجتماعی ۶۵,۸۱ و ۵۵,۰۹ بود.
نتیجهگیری: نمایشدرمانی گروهی مبتنی بر مفاهیم روانشناسی تحلیلی یونگ، در مقایسه با خدمات معمول توانبخشی، با کاهش اضطراب و بهبود مهارتهای اجتماعی در نوجوانان و جوانان مبتلا به ASD همراه بود. با توجه به حجم نمونه محدود، تخصیص غیرتصادفی، ناهمگونی سنی و نبود پیگیری، تعمیم یافتهها باید با احتیاط انجام شود.
|
