مقدمه: باوجود گسترش مداخلات انسانگرا، شخصمحور و تجربهگرا در ایران، ابزار بومی و پایای مناسبی برای ارزیابی درمانگران این رویکردها وجود ندارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی ویژگیهای روانسنجی مقیاس رواندرمانی شخصمحور و تجربهگرا بود. 7
روش کار: پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی–تحلیلی از نوع روانسنجی است. جامعه پژوهش حاضر کلیه درمانگران شخصمحور/تجربهگرای شهر مشهد بودند که از بین آنها چهار درمانگر به شکل هدفمند بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابتدا روایی ترجمه مقیاس با روش ترجمه و بازترجمه بررسی شد و روایی آن مطلوب گزارش شد. سپس 84 قطعه ویدیویی-20 دقیقهای از جلسات درمانی چهار درمانگر با مراجعانشان استخراج شد. این ویدیوها بهطور مستقل توسط 8 ارزیاب نمرهگذاری شد. برای بررسی ساختار عاملی، از تحلیل عاملی اکتشافی با شاخص KMO و آزمون کرویت بارتلت و سپس از تحلیل عاملی تأییدی با نرمافزار AMOS استفاده شد. برای پایایی، آلفای کرونباخ برای خرده مقیاسها و کل مقیاس محاسبه شد.
یافتهها: شاخص کفایت نمونهبرداری KMO برابر 912/0 و آزمون بارتلت معنادار بود X2=947/43)، df=105،(p<0/001 . تحلیل عاملی اکتشافی، دو عامل «شخصمحور» شامل 10 ماده (76/46 درصد واریانس) و عامل «تجربهگرا» شامل 5 ماده (53/24 درصد واریانس) که درمجموع 29/71 درصد واریانس کل مقیاس را تبیین کردند. همه بارهای عاملی در حالت چرخش یافته، بالا و مطلوب بودند (اغلب بالاتر از 80/0). در تحلیل عاملی تأییدی، همه بارهای عاملی معنادار و بالاتر از 70/0 بود و شاخصهای برازش مدل در دامنه مطلوب قرار داشتند (CFI=0/98، GFI=0/90،RMSEA=0/049). ضریب آلفای کرونباخ برای عامل شخص محور 95/0، برای عامل تجربهگرا 901/0 و برای کل مقیاس 91/0 به دست آمد. شاخصهای روایی همگرا نیز مطلوب گزارش شدند.
نتیجهگیری: یافتهها نشان داد مقیاس رواندرمانی شخصمحور و تجربهگرا از روایی و از پایایی درونی بسیار مطلوب در نمونه درمانگران شخصمحور–تجربهگرا ایرانی برخوردار است. این مقیاس میتواند در سنجش شایستگی و تعهد کارآموزان و درمانگران رویکردهای شخصمحور و تجربهگرا و نظارت بالینی بر درمانگران این رویکردها به کار رود.
Zarghani S A, ghanbari hashem abadi B A, rasool zadeh tabatabaei K, heydari koops M. Psychometric Properties of Person-Centered and Experiential Psychotherapy Scale: A Tool for Measuring Competence/Adherence of Psychotherapists. IJPN 2026; 14 (1) URL: http://ijpn.ir/article-1-2680-fa.html
زرقانی سید احمد، قنبری هاشم آبادی بهرامعلی، رسول زاده طباطبائی کاظم، حیدری کوپس مبینا. ویژگیهای روانسنجی مقیاس رواندرمانی شخصمحور و تجربهگرا: ابزاری برای اندازهگیری پایبندی/صلاحیت درمانگران. روان پرستاری. 1405; 14 (1)